Biz bütün dünyanı təsir edən bir problem olan iqlim dəyişikliyi ilə üzləşirik. Bunu həm təbii hadisələrdən, həm də gündəlik həyatdan görə bilərik. Bu istiqamətdə hər kəsə psixoloji təsir göstərə bilən yeni bir narahatlıq növü meydana çıxır: onu eko-narahatlıq və ya eko-narahatlıq da adlandırmaq olar.
Eko narahatlıq nədir?
Amerika Psixoloji Dərnəyinin bildirdiyinə görə, iqlim dəyişikliyinin qaçılmaz təsirini izləmək nəticəsində ətraf mühitin fəlakəti ilə bağlı daimi qorxu və bununla da insanın özünün və gələcək nəsillərin gələcəyi ilə bağlı duyduğu narahatlıq ekoanksiyete adlanır. Buna əsaslanaraq görürük ki, eko narahatlığı hələ bir xəstəlik kimi qəbul edilməyib, narahatlığın bir alt növü kimi həyatımıza daxil olub. Lakin, ümumiyyətlə, narahatlıq irrasional qorxulardan yaranır, lakin eko-narahatlığa gəldikdə, bunun baş verə biləcək mənfi hadisələrdən yarandığını görürük. Bu vəziyyətin ciddiliyini göstərir. Xüsusilə iqlim dəyişikliyi və digər qlobal ekoloji şərait haqqında düşünərkən; Qəzəblənmək, narahatlığı idarə edə bilməmək, qorxmaq, bunları düşünməkdən əl çəkə bilməmək, yuxuya getməkdə çətinlik çəkmək kimi simptomlar iki həftədən çox davam edərsə, insan əks-səda narahatlığı yaşayır.
Kimlərdə eko anksiyetə müşahidə etmək olar?
Bu, ilk növbədə ətraf mühit məsələlərinə həssas və şüurlu olan gənc və uşaq populyasiyasında, həmçinin daha çox uşaq sahibi olan və ya ətraf mühitə daha həssas olan böyüklərdə müşahidə olunur. Xüsusilə son illər həm dünyada, həm də ölkəmizdə daha geniş yayılıb. Məsələn, statistikaya görə; Böyük Britaniyada yaşayan insanların 85%-i iqlim dəyişikliyindən narahat olduqlarını bildiriblər. Türkiyədə isə insanların 40%-i ölkənin ekoloji təmizlik baxımından daha da pisləşəcəyindən narahatdır. Bu dərəcələr bizə eko-narahatlığın indi qlobal problemə çevrildiyini göstərir.
Eko narahatlığı necə aradan qaldırmaq olar?
Əətraf mühit hadisələri və iqlim dəyişikliyi ilə bağlı aktiv fəaliyyət göstərərək. Başqa sözlə desək, ətraf mühitin mühafizəsi təşkilatlarında iştirak edərək bu məsələlərlə bağlı üzərimizə düşən vəzifələri yerinə yetirmək olar. Digər tərəfdən, ekoloji fəlakətlər və gələcək neqativ ssenarilər haqqında çoxlu xəbərlərə və sosial media məzmununa məruz qalmaq eko-narahatlığı gücləndirən amildir. Buna görə də, bu cür məzmuna məruz qalmanın azaldılması narahatlığın şiddətlənməsinin qarşısını ala bilər. Bunlara əlavə olaraq, öz karbon izimizi azaltmaq üçün tədbirlər görmək, təbiətdə daha çox vaxt keçirmək və başımıza gələ biləcək ekoloji fəlakətlərlə necə mübarizə aparacağımıza dair araşdırmalar eko-narahatlıqla mübarizədə faydalı ola bilər.
