Yuxu həm gündəlik həyatımız, həm də fiziki və ruhi sağlamlığımız üçün kritik əhəmiyyətə malikdir. Əgər yatarkən həddindən artıq xoruldayırsanız, səhər yorğun oyanırsanız, yuxuya getməkdə çətinlik çəkirsinizsə və uzun müddət yatmağınıza baxmayaraq kifayət qədər yata bilmirsinizsə, yuxu pozğunluğundan da əziyyət çəkə bilərsiniz.
Yuxu pozğunluqları depressiya, narahatlıq, bipolyar pozğunluq və digər psixoloji pozuntuların əlaməti kimi də baş verə bilər.
Yuxunun əhəmiyyəti
Sağlam həyatın ən mühüm elementlərindən biri olan yuxu, gün ərzində yorulduqdan sonra bədən və beynin gecə istirahət etməsinə şərait yaradır. Ömrünün üçdə birinin yuxuda keçdiyini nəzərə alsaq, keyfiyyətli və sağlam yuxunun əhəmiyyəti daha aydın görünəcək. Nə qədər yatdığınız qədər nə vaxt yatdığınız da vacibdir. Çünki bədənimiz 24 saatlıq dövran olan “sirkadiyalı ritm”lə işləyir. Məhsuldar yuxu üçün insan öz sirkadiyalı ritminə uyğun hərəkət etməlidir. Daim yatmaq və müxtəlif vaxtlarda oyanmaq keyfiyyətli yuxu almağı çətinləşdirir. Ən məhsuldar yuxu saatları gecə 23.00-02.00 arasıdır. Həyat tərzinizi və vərdişlərinizi nəzərə alaraq özünüz üçün ən səmərəli yuxu rejimini yarada bilərsiniz.
İnsomnia (yuxusuzluq)
Ən çox görülən yuxu pozğunluqlarından biri olan insomnia, yuxuya getməkdə, yuxuya davam etməkdə çətinlik, tez oyanmaq (və yenidən yuxuya gedə bilməmək) və keyfiyyətsiz yuxu ilə xarakterizə olunan bir xəstəlikdir. Problemi “pozuntu” adlandırmaq üçün problem insanın gündəlik həyatında pozuntulara səbəb olmalıdır. Həddindən artıq düşünmə, depressiya, narahatlıq və stresli həyat hadisələri insanın yuxusuzluq yaşamasına səbəb ola bilər.
İnsomnia (yuxusuzluq) yaşayanların əlamətləri
- Gündüz yuxusuzluğu
- Gün ərzində diqqəti cəmləməkdə çətinlik
- Yuxuya getməkdə çətinlik
- Narahatlıq hissi
- Gecə boyu tez-tez oyanmaq və yenidən yuxuya gedə bilməmək
- Yuxudan oyandıqdan sonra istirahət hiss etməmək
- Qısa müddətə yuxuda qala bilmək
- Yuxuya getmək üçün uğursuz cəhdlər (bəzən saatlarla) yuxuya getmək
- Çox erkən oyanmaq (və yata bilməmək)
